Terug naar overzichtTerug naar overzicht

Simonne Brugghe (1922-1987)

Heldin van Roeselare tijdens de Bevrijding in september 1944

Simonne Elodia Brugghe is op 8 september 1944 een jonge lerares die een cruciale rol speelt in de bevrijding van Roeselare. Die dag geeft ze de Poolse generaal Stanislas Maczek aan het café ‘t Rustoord beslissende info over de Duitse bezetting. Een ongeziene heldendaad waarmee Simonne lange tijd merkwaardig genoeg op weinig erkenning en waardering kan rekenen. Hoewel ze zelf nadien nooit met haar verzetsdaad te koop heeft gelopen, blijft dit haar hele leven lang achtervolgen. Pas in 1982 krijgt ze de welverdiende officiële erkenning van het stadsbestuur.

Simonne Elodia Brugghe komt uit een kroostrijk en progressief gezin van twaalf kinderen. Ze groeit op in de Wilgenstraat. Daar heeft haar moeder Irma Henrica Julia Vanmaele een kruidenierszaak. Haar pa Allard werkt als burgerpersoneel in de militaire fabriek in de Gasstraat. Haar ouders zijn voor die tijd bijzonder progressief. Bijna al hun dochters studeren. Zo heeft Simonne samen met haar tweelingzus Alice een regentaatsdiploma op zak.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vader Allard en haar oudste zus Germaine lid van het verzet. Ze verzamelen inlichtingen en verstoppen ook mensen op zolder. Daarbij werken ze samen met hun buren. Op zolder is er in de aangrenzende muur een grote opening gemaakt die aan beide kanten door een kleerkast is afgedekt. Als de Duitsers zouden binnenvallen, dan kunnen de ondergedoken mensen onopgemerkt van het ene huis naar het andere overlopen. Het hele gezin is zich ervan bewust dat wat ze doen hun leven kan kosten.

Simonne helpt haar vader en zus regelmatig met het inzamelen van inlichtingen. Maar haar bekendste verzetsdaad speelt zich af op vrijdag 8 september 1944: de dag van de bevrijding van Roeselare. Vader Allard heeft een gedetailleerde kaart van de stad met daarop alle sleutelposities van de Duitsers. Allard is overtuigd dat het Britten zijn bij de Sherman-tank, die vlakbij hun huis aan het café ’t Rustoord stilstaat, en vraagt Simonne, omwille van haar kennis Engels, met hem mee te gaan. Germaine is immers in Ieper met belangrijke info voor het verzet. Het wordt snel duidelijk dat het echter Polen zijn van de 1ste Poolse Pantserdivisie die bij voorkeur Frans spreken.

De Poolse generaal Stanislas Maczek ziet door de informatie van vader Allard de mogelijkheid om de stad te voet te bevrijden in plaats van met luchtsteun de tegenstand (en de stad) plat te bombarderen. Voor alle zekerheid wil generaal Maczek een actuele stand van zaken. Simonne en haar vader zetten vrijwillig hun leven op het spel wanneer ze al wandelend door de omsingelde stad informatie inzamelen over de exacte locaties, getal- en wapensterkte van de Duitsers. Simonne en vader Allard geven cruciale info door, blijkt achteraf, want met die info heeft generaal Maczek de stad bevrijd met relatief weinig vernieling en verlies in eigen rangen.

Op het stadhuis is er een dankceremonie voor de bevrijders. Opvallende afwezige is Simonne Brugghe. Bij toeval merkt generaal Maczek haar op tussen de vierende menigte en trekt haar letterlijk vanop het balkon het stadhuis binnen. Het Poolse Leger met generaal Maczek voorop stelt Simonnes daad ten zeerste op prijs. En tijdens de eerste officiële militaire herdenking van de Bevrijding, meer bepaald op 12 december 1944, krijgt Simonne, voor die dag speciaal in scoutsuniform, het Poolse Kruis der Dapperheid uit handen van generaal Maczek persoonlijk.

Simonne ging aan de slag als verbindingsofficier bij het Poolse leger. Na de ontbinding van het Poolse leger in maart 1947 keert ze hoopvol terug naar haar geboortestad. Maar tevergeefs vindt ze geen werk waardoor ze nu haar geboortestad definitief verlaat. Ze verhuist naar Londen waar ze haar man Patrick Crilly leert kennen. Samen met hem trekt ze naar Australië en wordt moeder van twee kinderen. Tijdens een van de weinige familiebezoeken maakt het stadsbestuur van Roeselare in 1982 dankbaar gebruik om Simonne alsnog officieel te bedanken voor haar heldendaad. Op 27 juli 1987 sterft ze in Australië aan de gevolgen van een hartkwaal.